Straty wojenne w Rumi w latach 1914-1918

Straty wojenne w Rumi w latach 1914-1918

- kategoria Historia
Straty wojenne w Rumi w latach 1914-1918

Straty wojenne wśród ludności zamieszkującej obszar dzisiejszej Rumi w latach 1914-1918.

W tym roku mija 100 lat od zakończenia I wojny światowej. Rumia, jak i całe Pomorze, była daleko od linii frontu i nie było na naszych terenach zniszczeń wojennych. Największa stratę tamtej wojny na Pomorzu stanowili zabici, ranni, zaginieni żołnierze walczący dla Niemiec. Niemcy od początku wojny prowadziły tzw. „Deutsche Verlustlisten” (Niemieckie Listy Strat). Prowadzono je dla poszczególnych krajów np. Prusy, Saksonia, Bawaria, oraz dla Marynarki Wojennej. Listy sporządzano zgodnie z przynależnością poszkodowanych do jednostek wojskowych czy grup operacyjnych. Spisywano poległych, zmarłych, rannych, zaginionych, będących w niewoli itp. Ostatnie listy wydano w połowie października 1919 roku, uzupełniając informacje o odnalezionych zaginionych oraz zmarłych od ran. W sumie na 31202 stronach odnotowano ponad 8,5 mln zdarzeń dla ok 5,5 mln osób. Szukanie w takim mnóstwie informacji danych konkretnego miasta czy wioski byłoby bardzo czasochłonne. Jednak kilka lat temu w Niemczech zindeksowano wszystkie listy strat i umieszczono w internecie. Taki zbiór danych w połączeniu z wyszukiwarką umożliwia sprawdzenie strat według miejsca zamieszkana oraz nazwiska. Wyszukiwarka jest dostępna pod internetowym adresem http://des.genealogy.net/eingabe-verlustlisten/search.

Na terenie dzisiejszego miasta wyróżniano wtedy 7 miejscowości: Rahmel (Rumia), Sagorsch (Zagórze), Schmeltz (Szmelta), Weissfluss (Biała Rzeka), Starapilla (Stara Piła), Johannishdorf (Janowo) i Louisenhof (Ludwikowo).

W sumie 294 wpisy obejmują 196 osób. W tym: 34 poległych, 21 zmarłych (8 w wyniku choroby, 3 od odniesionych ran, 1 w wypadku, 1 w niewoli), 2 uznanych za zmarłych, 16 zaginionych, 101 rannych, 15 w niewoli oraz 7 rannych i w niewoli.

W 53 przypadkach podano dokładną datę urodzenia. Są to lata od 1872 do 1899. 24 z nich obejmuje lata 1893-1897. Sprawdzając księgi metrykalne USC Rumia z tamtego okresu, można ustalić większość pozostałych dat urodzeń osób z listy.

Przy co 4 osobie osobie podano jej stopień wojskowy bądź pełnioną funkcję. Najstarszy stopniem z tej grupy był poległy w kwietniu 1915 roku Alfred Besch, Oberleutnant der Reserve (porucznik rezerwy) I kompanii rowerzystów, należącej do Dywizji Obrony Krajowej z Królewca. Prywatnie Alfred Besch był synem pastora z parafii ewangelickiej w Rumi.

Straty wojenne w Rumi w latach 1914-1918
Wpis o śmierci Alfreda Bescha

Z kolei Wilhelm Schulz nosił najniższy stopień oficerski (Feldwebelleutnant). Było kilku sierżantów (vizefeldwebel): Józef Pienschke z Rumi, Brunon Prena z Ludwikowa i Max Wirtschaft z Janowa. Roman Boyke z Białej Rzeki był wicewachmistrzem (vizewachmeister) 72 pułku artylerii polowej. Antoni Labuhn z Rumi nosił stopień Sergeant (polski odpowiednik – plutonowy). Było 13 kaprali (Unteroffizier) i 20 starszych szeregowych (Gefreiter). W przypadku najniższego stopnia wojskowego (miał on różne nazwy, w zależności od rodzaju oddziału) na liście występują: Muskieter, Grenadier i Jäger. Oprócz typowych stopni wojskowych, stosowano inne określenia typu: Reservist (rezerwista), Schütze (strzelec), Kriegs-freiwillige (ochotnik), Sanitäter (sanitariusz).

Oddzielnymi stopniami posługiwała się marynarka wojenna. Na „rumskiej” liście jest właściwie tylko jeden typowy stopień marynarski - Obermatrose (starszy marynarz). Nosił go służący na torpedowcu Hermann Pieper z Białej Rzeki. Inne osoby określono nazwami funkcji, np: Oberheizer (starszy palacz) Alfred Gillmann z Rumi, Obermaschinist (starszy mechanik) Paweł Fröhlich z Zagórza i Stabingenieur (dosłownie: inżynier sztabowy) Hans Grabe z Zagórza.

Niektóre rodziny były szczególnie poszkodowane, np. na liście znajdują się trzej bracia Hilla z Rumi: Jan i Józef zginęli, a Franciszek został ranny. Pochodzili z katolickiej rodziny robotniczej. Z kolei bracia Teodor, Otto i Rudolf Ratheike byli ewangelikami z Zagórza. Teodor został ranny, Otto był zaginiony, a potem 3 razy ranny, Rudolf również był ranny. Wszyscy trzej służyli w różnych pułkach piechoty.

W kilku przypadkach podano miejsca przebywania w niewoli i szpitale. Franciszek Eland był w niewoli w Weiten (Niemcy), a Augustyn Kuptz w Zonnebeke (Belgia). Valeriana Kendzorrę leczono w Węgorzewie, Józefa Petscha w Toruniu, a Hermanna Piepera w Hamburgu.

Większość osób z listy jest zapisana tylko raz, a najwięcej wpisów – 6, dotyczy Jana Strzyżewskiego syna właściciela gospodarstwa z Rumi. Pierwszy wpis, co może dziwić to „gefallen” (poległy). Potem tę informację sprostowano: nie poległy lecz ciężko ranny. W sumie był 4 razy ranny, w tym 3 razy ciężko. Juliusz Jantowski pochodzący z rodziny robotniczej z Zagórza był 3 razy ranny, potem zaginiony, a pod koniec wojny przebywał w niewoli. Bernard Czapp, syn robotnika z Ludwikowa w 1915 roku był zaginiony, potem okazało się, że jest w niewoli. Wrócił w połowie 1918 roku do oddziału i został ranny. Ostatni wpis informuje, że zmarł 11.11.1918 roku – akurat w dniu zakończenia wojny. Braci Władysława i Wiktora Kankowskich ze Starej Piły wymieniano w sumie 9 razy. Władysław był najpierw ranny, potem zaginiony i jeszcze 3 razy ranny. Wiktor – zaginiony i 3 razy ranny.

Mimo upływu 100 lat od zakończenia wojny, zachowało się zaskakująco dużo żołnierskich grobów. Zapewne w części jest to zasługa Niemieckiego Związku Ludowego Opieki na Grobami Wojennymi. Oprócz swej głównej działalności, związek zajmuje się m. in. inwentaryzacją grobów. W bazie danych posiada ponad ponad 4,7 mln grobów (http://www.volksbund.de). Przynajmniej 10 z nich to mogiły osób z terenu dzisiejszej Rumi zmarłych lub poległych w czasie I wojny światowej:

1. Eugen Bladowski z Rumi (ur. 1900), zmarł w wyniku choroby 4.06.1918, pochowany na cmentarzu zmarłych pacjentów miejscowego szpitala wojskowego w Jenie (Niemcy). To jedna z najmłodszych ofiar wojny.
2. Hans Grabe z Zagórza zmarł 20.01.1918 na północy Morza Egejskiego w pobliżu cieśniny Dardanele. Jego symboliczny grób znajduje się w Tarabya (część Stambułu).
3. Stefan Grzegowski z Zagórza zmarł w wypadku 11.11.1917. Pochowano go na cmentarzu w Fourdrain (Francja).
4. Antoni Kreft z Rumi poległ 18.01.1915. Jego grób znajduje się na największym niemieckim cmentarzu wojennym na Zachodzie w Menem (Belgia). Pochowano tam prawie 48 tys żołnierzy I wojny światowej.
5. Józef Pienschke z Rumi (ur. 1889), zmarł 29.03.1918. Pochowany w Moulin-sous-Touvent (Francja).
6. Hugo Rosinke z Białej Rzeki (ur. 1891), poległy 2.12.1917. Pochowany w Hooglede (Belgia).
7. Franciszek Schimanski z Zagórza (ur. 1893) zmarł 20.07.1918. Pochowany w Bligny (Francja).
8. Antoni Schröder z Janowa (ur. 1890) zmarł w wyniku choroby. Pochowany w Soest (Niemcy).
9. Franciszek Srok z Zagórza (ur. 1894) zmarł 11.11.1917. Pochowany w Illfurth (Francja).
10. Max Wirtschaft z Janowa (ur. 1880) zmarł w wyniku choroby 31.10.1918. Pochowano go w Augsburgu (Niemcy).

Daniel Dempc

Straty wojenne w Rumi w latach 1914-1918

Zostaw komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *