Instrukcja korzystania z wyborów

Instrukcja korzystania z wyborów

- kategoria Aktualności, Miasto, Wybory 2018
@Gazeta Rumska
Instrukcja korzystania z wyborów

Wybory samorządowe zbliżają się wielkimi krokami, kampania wyborcza jest na ostatniej prostej. Szefowie najważniejszych partii już odbyli albo są właśnie w trakcie tournée po kraju, w czasie którego przekonują i zachęcają do popierania kandydatów wystawianych przez swoje komitety wyborcze. Cztery tygodnie, które pozostały do dnia głosowania to dobry czas, żeby zapoznać się z regułami, którymi rządzą się te wybory, zwłaszcza, że ostatnia nowelizacja kodeksu wyborczego przyniosła sporo zmian. O tym, jakie to zmiany, a także o zasadach głosowania i przydzielania mandatów opowiada niniejszy tekst.

Rewolucja w ordynacji

Najważniejszą reformą dokonaną przez nowelizację kodeksu wyborczego ze stycznia bieżącego roku jest wprowadzenie kadencyjności wójtów, burmistrzów oraz prezydentów miast. Począwszy od najbliższych wyborów, maksymalny okres sprawowania tych funkcji to dwie kadencje. W odróżnieniu jednak od dotychczasowego rozwiązania, będą one trwały nie 4, a 5 lat. Oznacza to, że niemożliwymi już będą kilkunastoletnie "rządy" podobne do tych sprawowanych przez Wojciecha Szczurka w Gdyni czy Pawła Adamowicza w Gdańsku. Z jednej strony taka regulacja ograniczy możliwość tworzenia swoistych "grup trzymających władzę", skupionych wokół wójtów, burmistrzów czy prezydentów. Umożliwi także zmiany na tych stanowiskach, zajmowanych często do tej pory od wielu lat przez tych samych ludzi - wybieranych niejako z przyzwyczajenia. Z drugiej jednak strony może pozbawić chęci i możliwości przeprowadzania większych przedsięwzięć i reform.

Kolejną istotną zmianą, wprowadzoną przez nowe przepisy, jest konieczność powoływania dwóch odrębnych komisji wyborczych w każdym obwodzie. Jedna zajmować się będzie jedynie przeprowadzeniem głosowania, druga zaś odpowiadać będzie za liczenie głosów. Rozwiązanie takie ma służyć zminimalizowaniu ryzyka manipulacji przy wynikach głosowania. Podobną funkcję ma spełnić poszerzenie zakresu kompetencji mężów zaufania, czyli mających czuwać nad przebiegiem głosowania. W trakcie najbliższych wyborów po raz pierwszy będą mogli oni uczestniczyć w pracach komisji wyborczych wszystkich stopni - w tym PKW, a także wnosić uwagi do protokołu. W celu ograniczenia liczby głosów nieważnych zdefiniowano natomiast na nowo znak "x". stawiany przy nazwisku kandydata. Obecnie mają być to "co najmniej dwie" przecinające się w obrębie kratki linie.

Tam okręg Twój, gdzie serce Twoje

W przeciwieństwie do wyborów parlamentarnych, europejskich czy prezydenckich, w wyborach samorządowych nie ma możliwości otrzymania zaświadczenia o prawie do głosowania w dowolnym lokalu na terenie kraju czy też za granicą. Istotą wyborów samorządowych jest głosowanie na terenie swojego okręgu wyborczego. Co zatem decyduje o przypisaniu wyborcy do danego okręgu? Są to spisy wyborców sporządzane na konkretne wybory na podstawie stałego rejestru wyborców, dla którego bazą z kolei jest zameldowanie w danej gminie na pobyt stały. Specyfika wyborów samorządowych zakłada jednak, że powinny one urzeczywistniać ideę zaangażowania obywateli w sprawy wspólnoty lokalnej. Jest zatem możliwe głosowanie nie w miejscu zameldowania, ale faktycznego zamieszkania, o ile wcześniej zostanie złożony i pozytywnie rozpatrzony wniosek o wpisanie do rejestru wyborców. Kodeks wyborczy wprawdzie nie określa, jakie warunki należy spełnić żeby można było wykazać, że faktycznie stale zamieszkuje się daną gminę, niemniej jednak wójt, burmistrz czy prezydent miasta powinien to sprawdzić. Warto zatem przedstawić tym organom umowę o pracę na terenie gminy czy też umowę najmu mieszkania.

Arytmetyka wyborcza

Dla ostatecznych wyników wyborów, poza liczbą głosów oddanych na poszczególnych kandydatów znaczenie ma kilka dodatkowych czynników. Pierwszym z nich jest charakter okręgu wyborczego. Okręgi wyborcze mogą być jednomandatowe lub wielomandatowe. Takie rozróżnienie ma wpływ na metodę obliczania głosów, a jednocześnie może znacząco wpływać na układ sił w organie kolegialnym. W tzw. JOWach jedyny mandat zdobywa kandydat, który uzyskał największą liczbę głosów. Z kolei w okręgach wielomandatowych wybory mają charakter proporcjonalny, a o ich wynikach decydują głosy oddane nie na poszczególnych kandydatów, lecz na komitety wyborcze. W tym przypadku w celu ustalenia podziału mandatów stosuje się metodę opracowaną przez belgijskiego matematyka Victora d'Hondta. Zgodnie z tą metodą dzieli się liczbę głosów uzyskaną przez każdy komitet wyborczy przez następujące po sobie liczby naturalne. Spośród uzyskanych w ten sposób ilorazów wybiera się największe - aż do przydzielenia wszystkich mandatów dostępnych w danym okręgu (przykład w tabelce poniżej).

Jednomandatowe okręgi wyborcze lepiej oddają istotę demokracji. Mandat zdobywa ten kandydat, który rzeczywiście cieszy się największym poparciem wyborców, a jego odpowiedzialność za reprezentowanie elektoratu łatwo zweryfikować przy okazji następnych wyborów. Głosowanie proporcjonalne i wielomandatowe okręgi wyborcze lepiej oddają natomiast różnorodność poglądów elektoratu, gdyż mandaty uzyskują również kandydaci popierani przez nieco mniejszą, aczkolwiek wciąż znaczną liczbę wyborców. Nietrudno bowiem wyobrazić sobie sytuację, kiedy w JOWie mandat zdobywa kandydat, który otrzymał 20% głosów, podczas gdy ten, który uzyskał 19% poparcia, pozostaje z niczym. W najbliższych wyborach jednomandatowe okręgi wyborcze będą utworzone jedynie w gminach do 20 tys. mieszkańców. Jest to kolejna zmiana, którą wprowadziła tegoroczna nowelizacja kodeksu wyborczego. Dotyczy ona także Rumi, w której w przeciwieństwie do ostatnich wyborów samorządowych, obowiązywać będą wielomandatowe okręgi wyborcze, a w związku z tym wybory proporcjonalne.

Świadome uczestnictwo

Demokracja nie jest tak prostym i przejrzystym systemem, jak mogłoby się wydawać. Czynników decydujących o ostatecznych wynikach wyborów jest naprawdę dużo. Nie powinny więc zatem dziwić zażarte dyskusje nad każdym projektem nowelizacji ordynacji wyborczej. Żeby jak najbardziej świadomie uczestniczyć w spełnianiu obywatelskiego obowiązku udziału w wyborach, warto choć pobieżnie zapoznać się z regułami rządzącymi tą polityczną rozgrywką.

 

Podział mandatów według metody d'Hondta
dzielnikkomitet Akomitet Bkomitet C
            1300001600012000
            21500080006000
            31000053334000
            4750040003000
            5600032002400
uzyskane mandaty311

 

 

 

 

Instrukcja korzystania z wyborów

Zostaw komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *